Noorwegen heeft een kustlijn van meer dan 25.000 kilometer en de zee is diep verweven met de Noorse cultuur. Het land is de op één na grootste exporteur van zeevruchten ter wereld en de grootste producent van gekweekte Atlantische zalm. Maar het zijn de traditionele visserijpraktijken die Noorwegen werkelijk uniek maken.
Skrei: de vis die Noorwegen bouwde
Skrei is geen gewone kabeljauw. Het is een trekkende kabeljauw die elk jaar van de Barentszzee naar de kust van Noord-Noorwegen zwemt om te paaien. Het woord “skrei” komt van het Oudnoords “skrida”, wat betekent “een vis die zwerft”.
Van januari tot april zijn de skrei bijzonder talrijk langs de kust van de Lofoten, Senja en Vesterålen. De lange reis van 1.000 kilometer geeft de vis steviger vlees dan gewone kabeljauw. De vissen zijn meestal 5 tot 6 jaar oud wanneer ze worden gevangen.
Alles van de skrei wordt gegeten
In Noorwegen wordt elk deel van de kabeljauw benut:
– Gebakken kabeljauwtong is een geliefde delicatesse
– Kaken (wangen) worden als delicatesse geserveerd
– Vis die niet vers wordt gegeten wordt gezouten tot klippfisk of gedroogd tot tørrfisk (stokvis)
De handel in gedroogde vis was eeuwenlang cruciaal voor de Noorse economie en vormde de basis voor de handel met het Hanzeverbond in Bergen.
Noorse zalm: van Viking tot wereldproduct
Zalm was al een basisvoedsel voor de Vikingen. Vandaag produceert Noorwegen meer dan 50% van alle gekweekte Atlantische zalm wereldwijd.
Traditionele bereidingen zijn:
– Røkt laks: gerookte zalm
– Gravlaks: gezouten zalm met dille, geserveerd in dunne plakjes
– Gegrild, gebakken of in de oven met kruiden
De beste wilde zalm vind je in de rivieren van Midden- en Noord-Noorwegen. Bekende zalmrivieren zijn de Namsen, Alta en Tana.
Kingcrab: Kirkenes als “Kingcrab City”
Kirkenes, in het uiterste noordoosten van Noorwegen nabij de Russische grens, staat bekend als de “Kingcrab City”. De Barentszzee is een van de belangrijkste gebieden voor de vangst van deze indrukwekkende krabben.
Kingcrab safari’s
Een populaire activiteit in Kirkenes is een kingcrabsafari:
– Winter: per sneeuwscooter over het bevroren fjord
– Zomer: per RIB-boot over het water
– Bezoekers vangen zelf krabben en genieten vervolgens van een maaltijd in een rustieke boothut
De krab wordt op Noord-Noorse wijze geserveerd: met brood, boter, mayonaise en citroen. Een kingcrab kan tot 10 kilo wegen en de poten bevatten sappig, zoet vlees.
Traditionele conserveringsmethoden
Voordat koeling bestond, ontwikkelden Noren ingenieuze methoden om vis te bewaren:
Tørrfisk (stokvis)
Vis wordt maandenlang buiten gedroogd aan houten rekken (hjeller). Je ziet deze rekken nog steeds in de Lofoten. De droge, koude lucht conserveert de vis zonder zout. Stokvis kan jaren houdbaar zijn.
Klippfisk
Gezouten en gedroogde kabeljauw, het exportproduct dat Noorwegen welvaart bracht. Klippfisk werd verscheept naar landen rond de Middellandse Zee en is nog steeds populair in Portugal (bacalhau) en Italië (baccalà).
Sursild
Ingelegde haring, geserveerd bij feestelijke gelegenheden. De zoetzure smaak is kenmerkend voor de Scandinavische keuken.
Waar proef je de beste zeevruchten?
Bergen Vismarkt
De Fisketorget in Bergen is al sinds 1276 het hart van de Noorse vishandel. De overdekte markt is het hele jaar geopend; de buitenmarkt van mei tot september.
Lofoten
In de Lofoten proef je skrei op zijn best. Veel restaurants serveren de vis direct van de boot. Bezoek ook een hjell (droogrek) om te zien hoe tørrfisk wordt gemaakt.
Trondheim en omgeving
De regio rond Trondheim staat bekend om Hitra-krab en uitstekende bacalao in Kristiansund.
Restaurant Under
Voor een unieke ervaring: Restaurant Under in Lindesnes is het eerste onderwaterrestaurant van Europa, 5,5 meter onder zeeniveau. Het Michelin-sterrenrestaurant serveert moderne Noorse zeevruchten met uitzicht op de zeebodem.
GoMoose tip
Plan je bezoek aan de Lofoten tussen januari en april voor het skreiseizoen. Je kunt dan niet alleen de vers gevangen vis proeven, maar ook de sfeer meemaken van de vissersgemeetschappen die al eeuwenlang van de zee leven. In Kirkenes is een kingcrabsafari een absolute must – je vangt je eigen avondeten!
