Rjukan & Tungtvannsmuseet

Rjukan is een klein industriestadje in Telemark met een groot verhaal. Het is de plek waar waterkracht de moderne wereld vormgaf, waar het beroemdste verzetscommando van de Tweede Wereldoorlog plaatsvond, en waar ze een gigantische spiegel bouwden om zonlicht in het dal te schijnen. Rjukan en het nabijgelegen Notodden zijn sinds 2015 UNESCO Werelderfgoed.

Rjukan Vemork Heavy Water
Rjukan en de Vemork-fabriek: UNESCO Werelderfgoed

De Heldenactie van Telemark

In de Tweede Wereldoorlog probeerde nazi-Duitsland in de Vemork-fabriek bij Rjukan zwaar water te produceren — een essentieel ingrediënt voor hun atoombomproject. In februari 1943 voerden Noorse commandotroepen een van de meest gedurfde sabotageacties van de oorlog uit. Ze daalden af in de steile Vestfjorddalen, klommen naar de fabriek en vernietigden de zware-waterproductie.

Dit verhaal werd later verfilmd als “The Heroes of Telemark” met Kirk Douglas. Het Norsk Industriarbeidermuseum (Tungtvannsmuseet) in de voormalige Vemork-fabriek vertelt dit verhaal op indrukwekkende wijze. De originele kelderruimte waar de sabotage plaatsvond is nog te bezichtigen.

UNESCO Werelderfgoed

In 2015 werd Rjukan-Notodden Industrieel Erfgoed opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Niet vanwege de oorlog, maar vanwege de revolutionaire industriële geschiedenis. Hier ontwikkelden Sam Eyde en Kristian Birkeland begin 20e eeuw een methode om kunstmest uit lucht te maken, aangedreven door waterkracht. Deze innovatie voedde miljoenen mensen wereldwijd.

De hele infrastructuur — waterkrachtcentrales, fabrieken, arbeidersbuurten, spoorlijnen en kabelbanen — is bewaard gebleven als een uniek industrieel landschap.

De zwaar-waterfabriek bij Rjukan in Noorwegen
De historische industriegebouwen bij Rjukan, nu UNESCO Werelderfgoed

De zonnespiegel (Solspeilet)

Rjukan ligt zo diep in het dal dat de zon het stadje van oktober tot maart niet bereikt. In 2013 werd een creatieve oplossing bedacht: drie grote spiegels op de bergwand weerkaatsen zonlicht naar het marktplein. Dit Solspeilet (zonnespiegel) is uniek in de wereld en een bezienswaardige curiositeit.

Wat is er te doen in Rjukan?

  • Norsk Industriarbeidermuseum (Vemork) — het WOII-museum in de voormalige zware-waterfabriek
  • Krossobanen — de oudste kabelbaan van Noord-Europa (1928), brengt je boven het dal
  • Gaustatoppen — de bergtop op korte afstand met spectaculair uitzicht
  • Hardangervidda Natursenter — informatiecentrum over Europa’s grootste hoogvlakte
  • Via Ferrata — klim langs de bergroute waar de saboteurs in 1943 klommen

Combineer met Telemark

Rjukan ligt op korte afstand van Gaustatoppen en is goed te combineren met een verblijf in Vrådal. Rijd na je bezoek terug via de Heddal Staafkerk voor een dag vol historie.

Praktische informatie

Gegeven Info
Museum Norsk Industriarbeidermuseum, Vemork
Openingstijden Dagelijks in de zomer, weekends in de winter
Entree Volwassenen NOK 150, kinderen NOK 75
UNESCO-status Rjukan-Notodden Industrieel Erfgoed (2015)
Parkeren Gratis bij het museum